ความเป็นมา
พระราชบัญญัติการพัฒนาการกำกับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2562 (พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจฯ) มาตรา 22 กำหนดให้มีแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจซึ่งมีระยะเวลาครั้งละห้าปี เพื่อกำหนดเป้าหมาย นโยบาย และทิศทางในการพัฒนารัฐวิสาหกิจให้สอดคล้องกับแนวนโยบายแห่งรัฐตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และแผนพัฒนาประเทศในด้านต่างๆ โดยอย่างน้อยให้คำนึงถึงหลักวินัยการเงินการคลังของประเทศ ภารกิจของรัฐวิสาหกิจในบริบทที่เปลี่ยนแปลง และบทบาทหน้าที่ของรัฐวิสาหกิจที่มีต่อการพัฒนาประเทศ และมาตรา 23 กำหนดให้คณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (คนร.) กำหนดแนวทางให้กระทรวงเจ้าสังกัดของรัฐวิสาหกิจเสนอกรอบนโยบายการพัฒนาและทิศทางการลงทุนของรัฐวิสาหกิจในกำกับ โดยคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (คนร.) ในคราวประชุมครั้งที่ 1/2563 เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2563 มีมติแต่งตั้งคณะอนุกรรมการจัดทำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจ (คณะอนุกรรมการจัดทำแผนฯ) เพื่อจัดทำร่างแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจและที่เกี่ยวข้องตาม พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจฯ
พ.ร.บ.พัฒนารัฐวิสาหกิจ
หลักเกณฑ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจ
ในการจัดทำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจนั้น มาตรา 23 แห่ง พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจฯ ได้กำหนดให้ คนร. กำหนดแนวทางให้กระทรวงเจ้าสังกัดของรัฐวิสาหกิจเสนอกรอบนโยบายการพัฒนาและทิศทางการลงทุนของรัฐวิสาหกิจในกำกับ เพื่อนำไปกำหนดกรอบทิศทางหลักในการพัฒนาและการลงทุนของรัฐวิสาหกิจเพื่อตอบสนองต่อการดำเนินและสนับสนุนยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 -2580) และแผนต่างๆ ให้บรรลุเป้าหมายได้ ซึ่ง คนร. ในคราวประชุมครั้งที่ 3/2564 เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2564 มีมติเห็นชอบหลักเกณฑ์การเสนอกรอบนโยบายการพัฒนาและทิศทางการลงทุนของรัฐวิสาหกิจ (หลักเกณฑ์กรอบนโยบายฯ)
หลักเกณฑ์กรอบนโยบายฯ
การจัดทำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจ
แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2566 – 2570 (แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจฯ) จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นกรอบทิศทางหลักในการพัฒนารัฐวิสาหกิจ และได้มีการกำหนดบทบาทหน้าที่ของรัฐวิสาหกิจทั้ง 52 แห่ง 9 สาขา โดยในการจัดทำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจฯ ได้พิจารณาความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 – 2580) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และแผนพัฒนาประเทศในด้านต่างๆ รวมถึงนโยบายของรัฐมาประกอบการพิจารณา และได้มีการกำหนดวิสัยทัศน์เพื่อเป็นกรอบและทิศทางในการขับเคลื่อนการดำเนินภารกิจของรัฐวิสาหกิจในระยะ 5 ปี คือ “ยกระดับขีดความสามารถรัฐวิสาหกิจไทย มุ่งสู่เป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ และการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน”
ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 – 2580) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13
เพื่อให้รัฐวิสาหกิจมีทิศทางในการดำเนินการและสามารถสนับสนุนแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 รรวมถึงแผนพัฒนาประเทศในด้านต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ได้ แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจฯ จึงได้กำหนดทิศทางหลักในการพัฒนารัฐวิสาหกิจโดยเชื่อมโยงกับ 13 หมุดหมายภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ได้แก่
- หมุดหมายที่ 1 ไทยเป็นประเทศชั้นนำด้านสินค้าเกษตรและเกษตรแปรรูปมูลค่าสูง
- หมุดหมายที่ 2 ไทยเป็นจุดหมายของการท่องเที่ยวที่เน้นคุณภาพและความยั่งยืน
- หมุดหมายที่ 3 ไทยเป็นฐานการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าที่สำคัญของโลก
- หมุดหมายที่ 4 ไทยเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์และสุขภาพมูลค่าสูง
- หมุดหมายที่ 5 ไทยเป็นประตูการค้าการลงทุนและยุทธศาสตร์ทางโลจิสติกส์ที่สำคัญของภูมิภาค
- หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน
- หมุดหมายที่ 7 ไทยมีวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่เข้มแข็ง มีศักยภาพสูงและสามารถแข่งขันได้
- หมุดหมายที่ 8 ไทยมีพื้นที่และเมืองอัจฉริยะที่น่าอยู่ ปลอดภัย เติบโตได้อย่างยั่งยืน
- หมุดหมายที่ 9 ไทยมีความยากจนข้ามรุ่นลดลง และมีความคุ้มครองทางสังคมที่เพียงพอเหมาะสม
- หมุดหมายที่ 10 ไทยมีเศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ
- หมุดหมายที่ 11 ไทยสามารถลดความเสี่ยงและผลกระทบจากภัยธรรมชาติและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
- หมุดหมายที่ 12 ไทยมีกำลังคนสมรรถนะสูง มุ่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ตอบโจทย์การพัฒนาแห่งอนาคต
- หมุดหมายที่ 13 ไทยมีภาครัฐที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ประชาชน
ทั้งนี้ คนร. ในคราวประชุมครั้งที่ 2/2565 เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2565 และคณะรัฐมนตรี ในคราวประชุมเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2565 มีมติเห็นชอบร่างแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจฯ และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2565 เพื่อให้รัฐวิสาหกิจนำแผนพัฒนารัฐวิสาหกิจฯ ไปประกอบการจัดทำแผนวิสาหกิจระยะ 5 ปี และแผนปฏิบัติการประจำปีให้สอดคล้องกับแผนดังกล่าว
